Natuur en milieu

Editie 1 - Februari 2014

Meer dan een boerenbedrijf

Gezonde agrarische bedrijven zijn onmisbaar in het landelijk gebied. Agrariërs hebben niet alleen een boerenbedrijf, maar leveren ook een belangrijke bijdrage aan het landschap, recreatie en natuurbeheer. De provincie steunt daarom boeren die op een duurzame manier willen uitbreiden of nieuwe activiteiten willen starten. Dit doen we door hier letterlijk ruimte voor te geven in de regels voor ruimtelijke ontwikkeling. Maar ook praktisch met bijvoorbeeld een regeling om asbest op daken te vervangen door zonnepanelen. Een overzicht van wat de provincie betekent op en om het boerenerf.

Bekijk in het magazine

Blijvend perspectief voor de landbouw

Wist u dat landbouw dé grootgrondgebruiker in onze provincie is? Deze sector beslaat 57% van het totale oppervlak. Boerderijen, akkers, stallen en vee zijn beeldbepalend in het landelijk gebied.

Voor een toekomstbestendig bedrijf worden innovatie en duurzame energie steeds belangrijker. Daarnaast spelen boeren meer en meer een belangrijke rol op het gebied van recreatie. Daarbij kunt u denken aan kleinschalige horeca bij de boerderij, of een bed and breakfast. Ook bij het beheren van de natuur kunnen agrariërs een grote rol vervullen. Bijvoorbeeld door een aantal maanden per jaar een gedeelte van hun land beschikbaar te stellen voor weidevogels.

Op verschillende manieren werkt de provincie aan een aantrekkelijk en economisch gezond landelijk gebied. Belangrijk uitgangspunt is steeds de ruimtelijke kwaliteit: nieuwe ontwikkelingen willen we goed in het landschap inpassen.

Innovatieve stallen

Overheden en private partijen gaan samen aan de slag met de ontwikkeling van polder Blokhoven op het eiland Schalkwijk. Centraal in de plannen staat de uitbreiding en verduurzaming van het bedrijf Uijttewaal, in combinatie met recreatie rondom fort Lunet aan de Snel. Varkenshouder Steef Uijttewaal: “We gaan twee nieuwe, innovatieve veestallen bouwen, één voor varkens en één voor koeien. Voor de varkensstal hebben we twee jaar geleden een ontwerpprijs gewonnen. De - speciaal gefokte - Blokhovense varkens krijgen hierin meer ruimte en licht, de stal is energiezuinig en de mest wordt milieuvriendelijk verwerkt. Als nieuw onderdeel van het bedrijf willen we het herstelde fort Lunet aan de Snel openen voor publiek. Het wordt de toegangspoort voor een bezoek aan ons bedrijf. Voor recreanten komen er wandel- en fietspaden en kanoroutes over ons terrein tussen het Lunet en het dorp Schalkwijk.”

Op het Eiland van Schalkwijk wordt intensief samengewerkt aan een duurzame toekomst. De nieuwe manier van werken staat bekend als uitnodigingsplanologie. Dit betekent dat inwoners en bedrijven aan zet zijn voor het nemen van initiatieven.

Asbest eraf, zonnepanelen erop

Fruitteler Goes wilde graag af van het asbest dat op het dak van een schuur lag. De hoge kosten hielden hem tegen. Dankzij een subsidieregeling liggen er nu toch zonnepanelen in plaats van asbest.

Het fruit van het bedrijf wordt opgeslagen in grote koelcellen. Dat kost veel energie. Goes had al nagedacht over zonnepanelen. “Maar dat is een enorme investering, die pas op lange termijn wat oplevert. De subsidieregeling asbest eraf en zonnepanelen erop, kwam dus goed uit. Het was anders niet rendabel geweest.”

Eind oktober is het asbest van het dak gehaald en zijn de zonnepanelen geplaatst. Er is niet veel zon geweest dus de meter loopt nog niet terug, maar dat gaat goed komen. “Het is al mooi als we op de nul uitkomen.” Naast deze regeling zijn er meer mogelijkheden voor duurzame energie op en om het boerenerf. Kleine mestvergistingsinstallaties en windmolens mogen op een erf worden geplaatst. Bij grotere initiatieven is ruimtelijke kwaliteit een belangrijke vereiste.

Agrarisch natuurbeheer

Pieter Bogaard runt een melkveebedrijf. Als nevenactiviteit heeft hij 40 fokschapen en een Bed and Breakfast in zijn rijksmonumentale boerderij in Polsbroek. Hij doet mee aan het project weidevogelbeheer. Hiermee probeert hij de grutto’s, kieviten en tureluurs, die in de lente op zijn land komen broeden, te beschermen. “We passen ons maaibeheer aan het broedseizoen van de vogels aan. Ook laten we plukken gras staan rondom de nesten, waar we dan vervolgens omheen maaien. Op deze manier krijgen de vogels een kans om te overleven. Van 15 februari tot 15 juni zetten we een deel van het erf onder water, zodat er ‘plas dras’ ontstaat. Vogels rusten en schuilen in het drassige gedeelte. Ook vinden ze hun voedsel gemakkelijker in de zachte ondergrond.” Weidevogelbeheer betekent wel een inkomstenderving voor de boer. De provincie Utrecht vergoedt via de Subsidieregeling Natuur- en Landschapsbeheer een deel van de inkomstenderving. Voor boer Bogaard is het het waard. “Boeren zijn landschapsbekleders, ik vind daarom dat ze er ook zuinig op moeten zijn.” De provincie stimuleert het weidevogelbeheer om natuurwaarden te behouden en mensen te laten genieten van het landschap.

De ervenconsulent

Jolanda van Looij is een van de twee ervenconsulenten die sinds een half jaar initiatiefnemers en gemeenten adviseert bij ontwikkelingen in het landelijk gebied. Het doel ervan is het landschap een kwaliteitsimpuls te geven. Jolanda: “Boerenerven en landschap zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het erf vertelt het verhaal van het landschap waarin het ligt.” De afgelopen decennia gaan de veranderingen in het landschap in versneld tempo en de impact op het landelijke karakter is flink. “De ontwikkelingen variëren enorm: van schaalvergroting van de landbouw tot het aanvragen van een tweede woonbestemming in een rijksmonument. Dit betekent dat onze adviezen ook uiteenlopend zijn. En het is maatwerk.” Door vroegtijdig in het veranderingsproces in overleg te gaan met de ervenconsulent wordt het vervolgtraject gestroomlijnd, en onnodige kosten, moeite en tijd bespaard. “In het gunstigste geval is de aanvrager blij met de mogelijkheden die wij aandragen. Maar het kan ook voorkomen dat wij een andere indeling op het erf voorstellen. Een ondernemer moet er dan aan wennen dat het niet precies zo wordt als wat hij in gedachten had.” Het ervenconsulentschap is mogelijk gemaakt door de provincie, en onderdeel van het Ruimtelijk Actieprogramma.

Meer informatie