Recreatie en cultuur

Editie 1 - Februari 2014

Parels in het landschap

De provincie Utrecht is ‘kampioen Historische Buitenplaatsen’. Met name langs de Vecht en op de Heuvelrug bouwden rijke families de afgelopen eeuwen prachtige panden en legden ze schitterende tuinen en parken aan. Utrecht telt maar liefst 285 van deze monumentale parels in het landschap, waarvan er 115 als Rijksmonument zijn bestempeld. Sommige zijn voor bezoekers toegankelijk.

Bekijk in het magazine

Fonds Erfgoedparels

Om hun aantrekkingskracht te behouden, moeten de buitenplaatsen en tuinen worden onderhouden. Met een zogenaamde Erfgoedmonitor heeft Monumentenwacht Utrecht in kaart gebracht wat er precies moet gebeuren. Wat blijkt? Er is een restauratieachterstand van 30 miljoen euro voor de gebouwen en 21 miljoen euro voor het groen. Omdat de provincie Utrecht het belangrijk vindt dat de monumenten in goede staat blijven, wil zij daar ook zelf aan bijdragen. Hiervoor is het Fonds Erfgoedparels ingesteld, waaruit wordt meebetaald aan restauraties. Met de Erfgoedmonitor heeft de provincie een weloverwogen keuze gemaakt over de verdeling van de restauratiegelden.

'We denken altijd aan de lange termijn'

Bertien Koole, voorzitter Stichting Ridderhofstad Gunterstein: “Het unieke van landgoed Gunterstein, is dat er zowel een park in de Franse, classicistische stijl is, als een 18e eeuwse, Engelse tuin. Deze combinatie zie je niet vaak op een landgoed. Er ligt echter flink wat achterstallig onderhoud. In het ‘Engelsch Werk’ moeten zaailingen en opschot worden verwijderd. Veel bomen moeten gesnoeid en nieuwe heesters moeten worden aangeplant. Bij de Achterplaats (Copijn) moeten de beekvijver en sloot worden uitgebaggerd. Ook is er achterstallig onderhoud aan de tabaksschuur in de Tuin van Oldenbarnevelt. Hier kunnen we dankzij de subsidie van de provincie nu iets aan doen. Het leuke is dat we, omdat het landgoed al sinds 1680 in handen is van onze familie, alle historische tuinontwerpen nog hebben. Zo kan alles in originele staat worden teruggebracht.

Het herstel en onderhoud van een landgoed is een apart vak, daar kun je niet zomaar iedereen op los laten. Vandaar dat onderhoud vaak kostbaar en tijdrovend is. Bovendien kijken we altijd naar de langere termijn. We willen Gunterstein graag nog lang in goede staat behouden.”

'Versterk de kracht van buitenplaatsen'

“De 285 Utrechtse buitenplaatsen dragen bij aan de aantrekkelijkheid van onze provincie. Met mijn gezin kom ik er graag. Er is echter een onderhoudsachterstand van 51 miljoen euro. Dat moeten we snel inlopen om verdere schade te voorkomen. De bijdragen die daarvoor uit het Fonds Erfgoedparels komen, zijn mooi, maar helaas ontoereikend. Als alle onderhoud en restauratie uit dit fonds moet worden gefinancierd, zijn we 25 jaar verder. 25 jaar waarin de onderhoudssituatie verder achteruitgaat.

Het onderhouden van een historisch huis met tuin is voor particulieren een grote – en kostbare - zorg. Maar er zijn ook Utrechters die al tien jaar op een sociale huurwoning wachten. De subsidiebijdragen aan de buitenplaatsen zijn nodig, maar moeten daarom wel proportioneel zijn. Buitenplaatsen waren in vroeger tijden in hoge mate zelfvoorzienend. Daarom vindt de PvdA dat er ruimte moet zijn om op beperkte schaal economische dragers toe te voegen, bijvoorbeeld horeca of een winkel met streekproducten en/of haardhout. Zo ontstaan voor het publiek aantrekkelijke, sterke en toekomstbestendige dragers van onze geschiedenis.”

'Tweeduizend jaar geschiedenis'

“De Romeinse Limes, forten, buitenplaatsen, kerken, molens: in onze regio kun je tweeduizend jaar geschiedenis zien. Een rijkdom waar we niet alleen trots op mogen zijn, maar die ook nog eens economisch voordeel oplevert: van elke euro die we in erfgoed investeren, komen er drie terug. Daarom zorgt de provincie goed voor haar erfgoedparels. We houden door middel van de Erfgoedmonitor, die wij als eerste provincie in Nederland hanteren, goed in de gaten in welke staat deze historische gebouwen verkeren, en leveren een bijdrage aan onderhoud en restauratie.

Eind vorig jaar is de Erfgoedmonitor voor buitenplaatsen opgeleverd, en het geld uit het Fonds Erfgoedparels is verdeeld over tien buitenplaatsen. Dit jaar inventariseren we de staat van de overige categorieën rijksmonumenten, naast buitenplaatsen. Ook dan kijken we weer hoe de middelen worden verdeeld. Dat doen we niet zomaar: ‘onze’ parels moeten voor het publiek toegankelijk zijn en de eigenaars of beheerders moeten werken aan toekomstperspectief. Zo kunnen straks ook uw kinderen en kleinkinderen genieten van ons erfgoed.”

Meer informatie