Economie en wonen

Editie 12 - Juni 2016

Wonen in de stad van de toekomst

Meer alleenstaanden, gepensioneerden en studenten die in het centrum willen wonen, dichtbij voorzieningen en dynamiek. Zelfrijdende auto’s, minder winkels en meer warmte door de klimaatverandering. Hoe bereiden we ons voor op de stad van de toekomst?

Bekijk in het magazine

Floris Alkemade, Rijksbouwmeester:
‘Leegstand komt op het goede moment! Al die lege saaie kantoren, daar maak je nu aansprekende woongelegenheden van’

Rijksbouwmeester Floris Alkemade mag zich gevraagd en ongevraagd overal op architectuurgebied tegenaan bemoeien. Hij adviseert de politiek en heeft invloed op ontwerpend Nederland. Zijn focus ligt op het transformeren van leegstaande gebouwen: “Utrecht heeft prachtige troefkaarten. Nu de bouwsector aantrekt, moeten we niet alleen investeren in nieuwbouw in weilanden, maar de binnenstedelijke transformatie doorzetten. De leegstand komt dus op het goede moment! Al die lege saaie kantoren, daar maak je nu aansprekende woongelegenheden van.”

Ruimte voor het experiment

De provincie Utrecht werkt mee aan experimenten in ‘living labs’. Een voorbeeld is het Nul op de Meterhuis (NOM-huis) dat volgend jaar gebouwd wordt op het Utrecht Science Park. Het klimaat is extremer in de stad van de toekomst. Het NOM-huis helpt beschermen tegen heftige buien en droogte en is energieneutraal. Het gaat om een nagebootst bestaand huis, dat wordt geïsoleerd en gevuld met allerlei innovatieve aanpassingen. Bewoners gaan alles testen.

Rogier Laterveer, docent bouwkunde aan de Hogeschool Utrecht:
‘Experimenten zijn cruciaal voor het wonen in de stad van de toekomst’

Harm van den Heiligenberg onderzoekt Europese living labs voor zijn promotieonderzoek aan de Universiteit Utrecht:
‘De provincie Utrecht heeft een goede voedingsbodem voor living labs. De elementen zijn allemaal aanwezig: een sterk regionaal netwerk, een verbindende lokale autoriteit, een lerende omgeving en een gedeelde regionale visie.’

Revolutie in de bouwwereld

“Experimenten zijn cruciaal voor het wonen in de stad van de toekomst”, vindt Rogier Laterveer, docent bouwkunde aan de Hogeschool Utrecht en verantwoordelijk voor de bouw van het NOM-huis. “In samenwerking met de provincie willen we een transitie in de bouwsector bewerkstelligen: bestaande huizen renoveren tot een comfortabel energieneutraal huis. Voorwaarde is dat de bewoner een maandelijkse rekening gaat betalen ter vervanging van de energierekening. We betalen in Nederland 13 miljard per jaar aan de energiemaatschappij. Dat geld kunnen we beter stoppen in een huis die zelf energie opwekt.”

Aanpak leegstand vraagt om ruimte in regels

“Het aanpakken van leegstand kan door het transformeren van kantoren, bedrijfsgebouwen en winkels tot appartementen of studentenhuisvesting. Ook kan woonruimte gecombineerd worden met een winkel- of kantoorbestemming. Want heel veel mensen willen in onze Europese topregio wonen en werken. Dit herbestemmen zal vooral vanuit de markt betaald moeten worden. Gemeenten kunnen faciliteren door het aanpassen van de wegen en de openbare ruimte. Ruimte in regels is belangrijk. Want bijzondere locaties en nieuwe functies vragen om maatwerk. Dus minder regels en meer meedenken. Daar ligt een taak voor de provincie.”

Kansen benutten in stad en dorp

“De provincie moet gemeenten, inwoners en maatschappelijke organisaties stimuleren met kennis, menskracht en ook middelen. Zo kunnen wijken en binnensteden zich blijven vernieuwen en ontwikkelen. Dit zorgt voor goed wonen en leven en houdt voldoende voorzieningen in stand. Leegstand mag zo min mogelijk verrommeling veroorzaken. Waar mogelijk willen we transformatie naar woningen. Durf te slopen als er geen perspectief is. En benut eerst de binnenstedelijke ontwikkeling met gemeenten optimaal, voordat bouwen in het buitengebied in beeld komt.”

Neeke Eijsbroek, Statenlid VVD:
‘Ook woonruimte kan gecombineerd worden met een winkel- of kantoorbestemming’

Rob van Muilekom, fractievoorzitter/Statenlid PvdA:
‘Stimuleren met kennis, menskracht en ook middelen’