Natuur en milieu

Editie 2 - April 2014

De wind als enige bron van energie

Nederland moet in 2050 volledig duurzaam zijn in haar energieopwekking.In 2020 al wil het Rijk 14 procent van de landelijke energieopwekking duurzaam hebben. Dat betekent dat er de komende jaren extra ruimte nodig is voor zonnepanelen, biovergisting en windmolens. Vooral dat laatste kan soms erg gevoelig liggen, vanwege mogelijke horizonvervuiling en geluidsoverlast voor omwonenden. Maar wat betekent dit voor Utrecht? Hoeveel windmolens zijn er eigenlijk nodig? Provincie Utrecht Magazine zet de feiten op een rijtje.

Bekijk in het magazine

Wie bepaalt waar de windmolens komen?

Bij relatief kleine windparken als in de provincie Utrecht, ligt de verantwoordelijkheid voor het aandragen van geschikte locaties bij de provincie en de gemeenten. In de ruimtelijke plannen van de provincie worden gebieden in Houten, Vianen, Nieuwegein, Rijnenburg en Lage Weide aangemerkt als plekken waar onderzocht moet worden of er windturbines kunnen komen. Dit zijn de zogenoemde ‘zoeklocaties’.

Vooral om Lage Weide is veel te doen. Door het ontbreken van draagvlak bij het gemeentebestuur, waar de provincie erg aan hecht, is dan ook de verwachting dat Lage Weide binnenkort wordt geschrapt als mogelijke zoeklocatie. Dat wil overigens niet zeggen dat er op die plek geen windturbines komen. Mocht de gemeente alsnog voldoende draagvlak vinden, kan Lage Weide weer in de plannen worden meegenomen.

In principe is iedere gemeente vrij om - binnen haar contouren - windenergie op te wekken. Al zijn er natuurlijk wel regels. Zo maakt de provincie een onderscheid tussen het landelijk- en in het stedelijk gebied. Buiten de aangegeven zoeklocaties mogen in het landelijk gebied geen windturbines komen. In het stedelijk gebied mag dit echter wel.

‘Voorkom verrommeling van het landschap’

De provincie is vanuit ruimtelijk oogpunt het beste af met een grote concentratie van hoge windmolens langs het Amsterdam-Rijnkanaal en de snelwegen A12 en A2. Dat vindt Ingeborg Thoral, die als onafhankelijk Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit de provincie gevraagd en ongevraagd adviseert op ruimtelijke kwesties.

Hiermee wil Thoral waarschuwen voor de ruimtelijke gevolgen van een veelheid aan kleine windparken van 2 a  3 molens. ‘Deze trend kan leiden tot een verrommeling van het landschap, waarbij ieder stukje van het Utrechtse landschap gedomineerd gaat worden door windturbines’, meldt ze in haar advies. Overigens is het volgens de ruimtelijke plannen van de provincie niet mogelijk om op de voorgestelde locaties windturbines te plaatsen.

Ook op het gebied van zonne-energie en vergistingsinstallaties voor biomassa heeft Thoral gekeken naar de ruimtelijke gevolgen. Daarnaast geeft ze ook haar visie op de rol van de provincie in het zoveel mogelijk beperken van schade aan het landschap door duurzame energieopwekking.

Wat zijn de voor- en nadelen?

Windturbines zijn niet altijd onomstreden. Ze kunnen bijvoorbeeld nogal wat impact hebben op het landschap. Daarom is zeker niet iedere locatie geschikt om windmolens neer te zetten.

Ook geluidsnormen zijn vaak een complicerende factor bij de toewijzing van windmolenlocaties. Er zijn dan ook strenge eisen opgesteld om de overlast voor de omgeving te beperken. Zo mag het geluid van een draaiende windmolen ‘s nachts niet boven de 41 en over een hele dag gemeten gemiddeld niet boven de 47 Lden (een maat om de geluids- belasting door omgevingslawaai uit te drukken, gemeten over een etmaal) uitkomen. Gemeenten zijn vrij om zelf strengere regels af te spreken.

Er zijn natuurlijk ook voordelen. Energie duurzaam opwekken betekent een schonere lucht. Daarnaast zijn duurzame energiebronnen als de wind onuitputtelijk. Mochten onze fossiele brandstoffen ooit opraken, betekent een compleet duurzame energievoorziening ook een onafhankelijke economische positie van Nederland. Daarom heeft ook de provincie de ambitie om in 2040 volledig zelfvoorzienend te zijn in haar energie. Overigens geeft de provincie, mede vanwege de ruimtelijke impact van windmolens, daarbij de voorkeur aan andere vormen van duurzame energieopwekking, zoals zonnepanelen en biomassa.

Meer informatie