Natuur en milieu

Editie 6 - Januari 2015

Natuur toegankelijk, betaalbaar en dichtbij

De provincie Utrecht is groen, natuur is eigenlijk altijd dichtbij. En daar willen we van blijven genieten. De provincie werkt aan robuuste natuur door natuurgebieden te vergroten en met elkaar te verbinden. Zo krijgen ook volgende generaties de kans om deze prachtige natuur te ervaren. Wat is nodig om de natuur toekomstbestendig te maken? En hoe organiseren we dat, ook financieel? Hoe kunnen we gebruikers van de natuur - de inwoners - erbij betrekken?

Bekijk in het magazine

Slim en innovatief naar onze natuur kijken

Sinds het rijk de natuurtaken heeft gedecentraliseerd (2011), is het aan provincies om natuurbeleid te maken en uit te voeren. Gedeputeerde Bart Krol: ‘Dit geeft ons de kans om met een regionale blik te kijken en de uit-voering op een manier te regelen die past in het gebied. Dit doen we niet alleen, maar in nauwe samenwerking met onze lokale partners. Zo ontstaat een toekomstbestendige natuur en dat is belangrijk voor de kwaliteit van de woon- en leefomgeving.’

De belangrijkste punten uit het nieuwe natuurbeleid: natuur als ‘ruggengraat’ door de provincie, de natuur meer haar gang laten gaan, natuur toegankelijk en ‘beleefbaar’, duurzame en innovatieve financiering.

Het beleid is samen met natuurpartners en maatschappelijke organisaties opgesteld. Ook in de uitvoering spelen zij een grote rol. Tijdens de nationale natuurtop op 5 februari 2015 op de vliegbasis Soesterberg is dit een belangrijk onderwerp. Bestuurders, organisaties en burgerinitiatieven gaan in gesprek over hoe we de natuur op een innovatieve manier kunnen ontwikkelen, beheren en financieren. Uiteraard benut de provincie ook nu al zoveel mogelijk kansen om vernieuwend en efficiënt aan natuur te werken.

‘Het is net of er twee soorten natuur bestaan’

Statenlid Willem Joustra: ‘Het is net of er twee soorten natuur bestaan; gereguleerde overheidsnatuur en wilde natuur. Het ene is eigenlijk een parkje of een dierentuin, het ander is de zelfregulerende wilde natuur die we in Nederland eigenlijk niet veel hebben. Het Utrechtse natuurbeleid zet in op soortenbeleid en ruimte maken.

De VVD wil ruimte maken voor de natuur en deze haar gang laten gaan. Daarvoor is een robuust netwerk de basis en niet losse, kleinere gebieden.

Als overheid gaan we niet beslissen wat gewenste en ongewenste natuur is, maar gaan we sturen op hoofdlijnen en ecosystemen, in plaats van op detail en individuele soorten.

In Natuurbeleid 2.0 is een trendbreuk te destilleren die stelt dat de mens als deelnemer onderdeel uitmaakt van de natuur. Dit komt tot uiting in meer aandacht voor beleefbaarheid en toegankelijkheid van natuur voor de mens. Daarbij denkt de VVD dat hoe meer mensen in aanraking komen met de natuur, hoe meer ze het waarderen, en dus ook minder geneigd zijn lege verpakkingen langs bermen en paden te laten slingeren. Op die manier versterken we de maatschappelijke verantwoordelijkheid.’

‘Samen aan de slag!’

Saskia van Dockum, directeur van Utrechts Landschap: ‘Voor Utrechts Landschap betekent het nieuwe beleid een belangrijke steun in de rug voor realisatie van grootschalige natuur en robuuste ecosystemen, zoals in de uiterwaarden en op de Heuvelrug. Dat betekent dat daar met verve aan gewerkt moet worden. Maar wij vinden ook de kleinere natuur dichtbij huis van groot belang. We willen dit koesteren, zowel in het kader van natuurbehoud als voor de mens.

De rol van de mens in de natuur neemt toe, zowel in het beleid als in de praktijk. In positieve zin zien wij een groeiende lokale betrokkenheid bij natuur en een stijgend aantal vrijwilligers. Tegelijkertijd is het evident dat de druk op sommige natuurgebieden onevenredig toeneemt door recreatie. Op zoek dus naar een goede balans tussen natuur en openstelling. Dat moeten we met elkaar willen, want wie laat zich tijdens een wandeling nou niet graag verrassen door een ontmoeting met een ree?

Om het overheidsbeleid te financieren, is het niet meer vanzelfsprekend dat diezelfde overheid betaalt. We zullen het samen moeten doen: met gebruikers, bewoners, eigenaren, overheden en beheerders. Laat het geld dat met natuur verdiend wordt, ook terugvloeien naar natuur. Eigenlijk vindt iedereen dat wenselijk. Het kan niet anders dan dat de provincie in zo’n transitie een belangrijke rol speelt. Als maatschappelijke partij zijn wij bereid om samen met onze achterban daaraan een bijdrage te leveren!’

Utrechts Landschap is een particuliere stichting die met ruim 23.000 beschermers en 600 actieve vrijwilligers tot doel heeft om natuur, erfgoed en landschap in de provincie Utrecht te verwerven, te beheren, te ontwikkelen en open te stellen.

Natuur, recreatie en waterveiligheid in één klap

Als je tegelijkertijd aan verschillende doelen kunt werken in een gebied moet je dat natuurlijk doen. Dat geeft minder overlast voor de omgeving en zorgt voor meer samenhang en efficiëntie.

Huub Hector, Projectmanager van Rijkswaterstaat: ‘Door klimaatverandering krijgen de rivieren in de toekomst steeds meer water te verwerken. Daardoor ontstaan risico’s. Om de veiligheid te kunnen blijven garanderen, moet de Lek bij Nieuwegein en Vianen meer ruimte krijgen. Bij hoogwater zorgen extra geulen en een verlaagde toegangsdam naar het stuwcomplex van Hagestein erstraks voor dat het water veilig doorstroomt en inwoners droge voeten houden.

Voor de provincie was dit een mooie aanleiding om niet alleen naar waterveiligheid, maar naar het hele gebied te kijken. Kan er meer natuur komen of kunnen kleinschalige recreatieve extra’s worden gerealiseerd? Met andere woorden: hoe kan het gebied nog aantrekkelijker worden voor bewoners en recreanten? Zo is een gezamenlijk plan ontstaan, waarvan de uitvoering nu in volle gang is. Er komt speelnatuur zodat kinderen de natuur kunnen ontdekken en beleven, er komen ooibossen, wandelpaden, uitzichtpunten, een vogelkijkscherm en een vissteiger die ook voor minder validen toegankelijk is. Veiligheid, natuur en recreatie in één klap dus.’

‘Enthousiasme over het geboortebos’

In het Parkbos de Haar, op landgoed Haarzuilens, komt een geboortebos. Dit bos ontstaat doordat jonge ouders een boom mogen planten ter gelegenheid van de geboorte van hun kind. Bewoners raken zo meer betrokken bij hun eigen groene woonomgeving.

Statenlid voor de PvdA en initiatiefnemer Ursula Blom: ‘Het nieuwe Parkbos is belangrijk voor de inwoners van de provincie Utrecht. We weten dat het goed is voor de gezondheid en het geluk van stadsbewoners om naar buiten te kunnen en het groen in te trekken. Bosgebieden worden daarbij hoog gewaardeerd. Ouders zullen zich meer betrokken voelen bij de natuur door een boom te planten in het geboortebos. En als ze er door de jaren heen regelmatig met hun kinderen komen, kunnen jong en oud zien hoe een jong bos uitgroeit tot een volwassen bos. Zo komt de natuur weer middenin de samenleving te staan.’

Bij het aangeven van hun kind bij de gemeente krijgen jonge ouderparen een uitnodiging om in het najaar van 2015 een jonge boom in het geboortebos te planten voor hun kind. Het bos zal uiteindelijk bestaan uit ongeveer 200 bomen; er komen een picknicktafel en een geboortebord bij.

Ursula Blom: ‘Dat bijna de hele Provinciale Staten ingestemd hebben met het voorstel om een geboortebos te realiseren, zegt veel over het enthousiasme om de natuur dichterbij de inwoners te brengen.’

Meer informatie