Economie en wonen

Editie 7 - Maart 2015

Staat van Utrecht

De provincie Utrecht doet het op veel terreinen goed. Utrecht staat er economisch goed voor en is met aanwezigheid van cultuur en natuur een aantrekkelijke regio om in te wonen, te werken en te recreëren. De keerzijde is echter dat de provincie onder druk staat op bijvoorbeeld het gebied van bereikbaarheid, de betaalbaarheid van woningen, de luchtkwaliteit en de aanleg van nieuwe natuur. Dit zijn enkele conclusies uit de Staat van Utrecht 2014.

Bekijk in het magazine

Een integrale monitor die inzicht biedt

De Staat van Utrecht is een integrale monitor die op regelmatige basis meet hoe de provincie Utrecht er voor staat op het gebied van onze woon-, werk- en leefomgeving. In 2014 is de derde editie gemaakt. De Staat van Utrecht bestaat uit 19 thema’s (onderbouwd met een aantal indicatoren) op de gebieden mens, markt en milieu. De Staat van Utrecht bevat informatie op hoofdlijnen en is vooral gericht op de langere termijn. Elk thema bevat een ambitie die een beeld geeft van wat in 2040 bereikt zou moeten zijn. De thema’s geven gezamenlijk een goede indruk van de huidige stand van zaken in de provincie.

De Staat van Utrecht is bedoeld om een bijdrage te leveren aan een integraal inzicht in maatschappelijke vraagstukken, kansen en opgaven voor de regio. Elke partij in de Utrechtse regio kan haar voordeel doen met de geboden informatie. Het is aan elke organisatie om voor zichzelf te bepalen welke waarde een bepaalde uitkomst heeft.

Het Netwerk Utrecht2040 ziet het als haar taak om partijen bij elkaar te brengen, het strategisch gesprek over de uitkomsten van de Staat van Utrecht te voeren en initiatieven te stimuleren op relevante en urgente opgaven voor de regio Utrecht.

Gezonde verstedelijking

Door de centrale ligging is Utrecht de draaischijf van Nederland. Dit leidt tot meer mobiliteit en druk op bereikbaarheid. De vele verkeersstromen hebben effecten op onze leefomgeving, bijvoorbeeld op de luchtkwaliteit in de regio. Utrecht is een aantrekkelijke provincie om te wonen, inwoners van Utrecht zijn tevreden over hun buurtvoorzieningen, maar de betaalbaarheid van woningen staat wel onder druk voor inwoners met een lager inkomen. Het vraagt om investeren in gezonde, vitale en leefbare verstedelijking, om de aantrekkingskracht van de regio te behouden en tegelijkertijd de zaken die onder druk staan juist te verbeteren.

Gezondheid als duurzaam stedelijk belang

Leendert van Bree, senior beleidsonderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht en bestuurslid van de VVM:

‘Uit de Staat van Utrecht 2014 blijkt dat ondanks de verstedelijking en de hoge automobiliteitsdruk het milieu behoorlijk wat schoner en gezonder is geworden. Maar we zijn er nog lang niet, dat zegt hetzelfde rapport, er liggen meerdere opgaven om onze gezondheid verder te beschermen.

Wat betekent ‘de gezonde stad’? Een plek waar we lang, gezond, sociaal en zelfstandig samenleven, in een schone, duurzame en economische welvarende regio. Dat vraagt niet alleen om beleid en plannen gericht op het beperken van gezondheidsschade maar ook om actie gericht op het juist bevorderen van gezondheid en welzijn.

Hiervoor zou je een ‘Healthy City Deal’ kunnen sluiten tussen betrokken partijen: dat wil zeggen samenwerken om gezondheid en welzijn meer als belang mee te nemen in stedelijke (her)ontwikkeling. Samen met overheden, investeerders, organisaties, kennisinstellingen en burgers de handen ineen slaan om strategische plannen concreet uit te werken naar de praktijk. Van denken naar doen! Met gezondheid als duurzaam stedelijk belang!’

‘We zullen keuzes moeten maken’

Statenlid Arthur Kocken:

‘De Staat van Utrecht maakt zichtbaar dat de provincie Utrecht echt Europa's meest concurrerende regio is. We doen het economisch goed en zijn door onze geografische ligging een knooppunt van verkeersstromen. Er zijn goede onderwijs- en onderzoeksinstituten, innovatieve bedrijven in de creatieve, kennis- en maakindustrie en het is hier goed wonen. De provincie kent indrukwekkend erfgoed, prachtige landschappen, sportmogelijkheden en inspirerende culturele voorzieningen.

Het is logisch dat de ruimte hier schaars is. Veel mensen willen hier wonen of reizen hiernaartoe. We zullen keuzes moeten maken. Niet door grenzen te stellen aan onze welvaart. Want door die welvaart kunnen we landschappen en erfgoed onderhouden en ons onderwijs en cultuur in stand houden. We moeten de bronnen van onze welvaart juist ruimte geven om een antwoord te vinden op de schaarste van gezonde lucht en schone, betrouwbare en betaalbare energievoorzieningen. We doen het hier zo goed door het lef, de creativiteit, innovatie en doorzettingsvermogen van onderzoekers, ondernemers en werknemers bij elkaar te brengen en ruimte te geven. Voor de provincie is de rol vooral verbindend.’

Aandacht voor nieuwe natuur

Het gevarieerde landschap is één van de kernkwaliteiten van de provincie Utrecht. Door een grote toestroom van bezoekers, maar ook maatschappelijke ontwikkelingen zoals verstedelijking, luchtemissies en intensivering van de landbouw, staan zowel de kwantiteit als de kwaliteit van de natuur onder druk. Er moet nog veel nieuwe natuur gerealiseerd worden in Utrecht volgens de doelstellingen in het Akkoord van Utrecht en de bijkomende ambitie vanuit de groene contour. Daarnaast zien we dat de gemiddelde soortenrijkdom in akkers, bossen, heide/open zand en moerassen licht toeneemt, maar in water en graslanden dit nog steeds afneemt.

Werklocaties van de toekomst

De provincie Utrecht kent relatief veel verouderde bedrijventerreinen in vergelijking met andere provincies in Nederland. Daarnaast stijgt het aanbod van kantoren nog steeds, terwijl de vraag daarnaar juist afneemt, net als in de rest van Nederland.

Beschikbaarheid, segmentatie en (steeds belangrijker) de kwaliteit en het verduurzamen van bedrijventerreinen, bedrijfsruimten en kantoren zijn belangrijke randvoorwaarden voor het goed functioneren van de regionale economie. Het stimuleren van transformatie van leegstaande kantoren en verouderde bedrijventerreinen om ruimte te scheppen voor nieuwe vormen van bedrijvigheid is essentieel.

‘Werken wordt weer ontmoeten’

Stef Jaske, directeur Heijmans Vastgoed: ‘De trend van de laatste jaren waarin we een dalende vraag zien naar kantoor en bedrijfshuisvesting, mede ten gevolge van de toepassing van nieuwe werkconcepten, zal de komende jaren doorgaan. Dit zal zijn weerslag hebben op het huisvestingsvraagstuk van ondernemers en organisaties. Niet alleen de locatie van de huisvesting, maar ook de aard van de gebouwen en de werkomgeving, zullen hierdoor worden beïnvloed. Werken wordt meer ontmoeten. Locaties die bedrijvigheid, voorzieningen en dienstverlening kunnen combineren zullen hiervan profiteren. Een combinatie met openbaar vervoer en je hebt goud in handen.

Dit zien we ook bij Heijmans. De brede toepassing van hedendaagse informatietechnologie heeft er toe geleid dat de ruimtebehoefte per medewerker aanzienlijk is afgenomen. Onze kantoren zijn eerder ontmoetingsplekken waar teams bij elkaar komen in plaats van dat er werknemers solitair zitten te werken. De kantoren zijn dan ook in toenemende mate op het nieuwe werken ingericht.’

Meer duurzame energie

Utrecht bungelt onderaan als het gaat om het opwekken van duurzame energie. In de provincie wordt nog maar 2,4% van onze energie duurzaam opgewekt, terwijl dit landelijk al 4% is. De regio is daarmee nog een eind verwijderd van de landelijke afspraken en provinciale doelstellingen. Daarnaast kan ook het gas- en elektriciteitsverbruik van woningen nog flink omlaag, om de hoge woonlasten in de regio terug te dringen en CO2 te beperken. Het vergroten van het aandeel duurzame energie en het terugdringen van energieverbruik biedt veel kansen en mogelijkheden voor bijvoorbeeld bedrijven.

‘De provincie loopt flink achter’

Joris Hogenboom, directeur Natuur en Milieufederatie Utrecht:

‘De provincie Utrecht loopt flink achter op de landelijke en provinciale doelstellingen als het gaat om opwekking van duurzame energie. Het aandeel schone energie ligt op 2,4% en daarmee bungelt Utrecht onderaan de provincieranglijst. De provincie wil in 2020 10% bereiken en in 2040 klimaatneutraal zijn. Er ligt dus een forse opgave het aandeel duurzame energie te vergroten en het energieverbruik van bedrijven en huishoudens terug te dringen.

De Natuur en Milieufederatie Utrecht werkt daarom samen met de Economic Board Utrecht en de provincie Utrecht aan een regionale energieagenda, om krachten te bundelen en versnelling in gang te zetten. Dat kan alleen als de verschillende partijen in de regio hieraan samenwerken. Daar is brede steun voor, want energieopwekking en -besparing is niet alleen nodig voor het klimaat, maar levert ook veel kostenbesparing op voor bewoners en bedrijven, veel nieuwe economische kansen én veel banen. Op het thema ‘Nul-op-de-meter woningen’ is de versnelling goed in gang gezet. Hier werken diverse partijen samen om 50.000 NOM-woningen te realiseren. De komende maanden gaan we ook op andere thema’s werken aan een versnelling, zoals voor zonnepanelen op grote daken en energiebesparing bij bedrijven.’

Een krachtige economie

De provincie Utrecht staat er economisch goed voor. De Staat van Utrecht onderstreept de resultaten van de Regional Competitiveness Index, waarin de regio Utrecht zowel in 2011als 2013 als beste scoort. De economie van de provincie Utrecht is krachtig. Utrecht heeft de hoogste opgeleide beroepsbevolking en de hoogste arbeidsparticipatie van Nederland en hoort bij de provincies met de laagste werkloosheid. Tegelijkertijd heeft de provincie Utrecht een grote instroom van werknemers van buiten de provincie.

De keerzijde van deze aantrekkingskracht is dat de provincie onder druk staat op bijvoorbeeld het gebied van bereikbaarheid, de betaalbaarheid van woningen, de luchtkwaliteit en de aanleg van nieuwe natuur.

Meer informatie