Natuur en milieu

Editie 8 - Mei 2015

Natuurnetwerk Nederland: Voorrang voor de Natuur

Door natuurgebieden met elkaar te verbinden, maakt de provincie de natuur sterker. Zo kunnen planten en dieren zich makkelijker verspreiden en is de natuur beter bestand tegen negatieve invloeden zoals verdroging. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) vormt de basis van het natuurbeleid van de provincie Utrecht. Het is een nationaal netwerk van grote en kleinere gebieden waar de natuur voorrang heeft.

Bekijk in het magazine

Rust, ruimte en biodiversiteit

De natuur kunnen beleven, is een belangrijk uitgangspunt van het natuurbeleid van de provincie. Naast het behouden en versterken van de biodiversiteit biedt het Natuurnetwerk Nederland (voorheen de Ecologische Hoofdstructuur) ruimte aan de groeiende behoefte aan rust en ruimte. Verreweg het grootste deel van de natuurgebieden is goed toegankelijk voor recreanten. Een andere toegevoegde waarde is dat grote natuurgebieden steeds belangrijker zijn voor waterbeheer. Ze houden bij hevige regenval veel water vast en kunnen als het nodig is grote hoeveelheden rivierwater opvangen. Dit voorkomt wateroverlast elders.

Nieuwe natuur in Bethunepolder

Meer plaats voor verdwijnende plantensoorten en ruimte voor dieren om voedsel te zoeken en te broeden. Dat was het doel van de herinrichting van de Bethunepolder. Een nat gebied tussen de Maarsseveense- en Loosdrechtse Plassen in de gemeente Stichtse Vecht. De polder is onderdeel van het Utrechtse Noorderpark: een groot natuurherinrichtingsplan binnen het NNN. Om het gebied aantrekkelijker te maken voor plant en dier, zijn sommige delen van de polder verlaagd en is het waterpeil verhoogd.

‘Inbreng op waarde geschat’

Samen met de provincie Utrecht, waterschap Amstel, Gooi en Vecht, gemeenten Amsterdam en Stichtse Vecht , Staatsbosbeheer en twee bewonersgroepen is de herinrichting voorbereid en uitgevoerd. Twee boeren uit de polder nemen een deel van de natuurgebieden in beheer. Eén van hen is Willem van der Linden. Aanvankelijk had de jonge boer zo z’n twijfels over de nieuwe inrichting van de Bethunepolder: ‘Geleidelijk raakte ik enthousiast. Zeker toen ik zag dat de inbreng van boeren en bewoners op waarde werd geschat.’

‘Genieten van de omgeving’

Inmiddels neemt hij een deel van het natuurbeheer voor zijn rekening. ‘Het is een mooi en duurzaam gebied geworden. In het ene deel van het gebied vind je weer meer waterriet, terwijl in andere delen plantensoorten als krabbenscheer en orchideeën de ruimte krijgen. Dat is de natuurlijke vegetatie van deze polder.’ Voorlopig krijgen ze Van der Linden niet weg uit de Bethunepolder. ‘Ik wil hier nog zeker veertig jaar boeren en van de omgeving blijven genieten.’

Wie doet wat

Het rijk: Het Rijk: bepaalde in 1990 de algemene grenzen van de EHS (nu Natuurnetwerk Nederland).

De provincie: bepaalt de exacte grenzen van de gebieden. Ook stelt de provincie de plannen en regels rondom het NNN vast. Deze staan in de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013 - 2028 (PRS) en de Verordening 2013 (PRV).

De gemeenten: beschermen en ontwikkelen het NNN door de gebieden in het bestemmingsplan de juiste juridische bescherming te geven.

’Hulpmiddel bij tegenstrijdige belangen’

Hoe bescherm je de natuur in het Nationaal Natuurnetwerk? Hoe zorg je ervoor dat de gebieden toch aantrekkelijk blijven voor recreatieve ondernemingen? En hoe zorg je ervoor dat de kwaliteit van de natuur op peil blijft zodat je voldoet aan de internationale regels? Het is aan gemeenten om het beste van twee werelden te verenigen en een goede afweging van de soms tegenstrijdige belangen te maken.

Complexe regels

Germt Medema (gemeente Utrechtse Heuvelrug): De regelgeving is complex. ’Wij zien regelmatig voorbeelden van onderzoeken waarin dit wordt onderschat. De EHS-wijzer is dan ook een nuttig hulpmiddel. Het geeft op een overzichtelijke manier inzicht in wat de EHS is en waar een onderzoek aan moet voldoen.’

Geen vervanging van overleg

De wijzer is geen vervanging van overleg met initiatiefnemers of vroegtijdig overleg tussen gemeente en provincie. Medema: ‘Stel je voor dat een gemeente – met de wijzer

in de hand – besluit dat een bepaald initiatief past. En dat vervolgens de provincie van mening is dat dit toch niet het geval is. Formeel is de gemeente eerste aanspreekpunt, maar een goede, tijdige afstemming met de provincie blijft belangrijk.

’Het is hier net een openluchtmuseum’

Aan de Amstelkade in Wilnis, binnen het NNN, ligt de prachtige monumentale boerderij de ‘Bethlehemhoeve’. Midden in het veenweidegebied in het Groene Hart vind je een natuur-kampeerterrein, theehuis en een zorgboerderij. De boerderij wordt gerund door 25 mensen met een verstandelijke handicap en vijf begeleiders. Elk jaar bezoeken tussen de 12.000 en 15.000 mensen de boerderij. Zij genieten van de veelzijdige natuur.

‘Natuur in de Randstad’

‘Pas als je hier bent, weet je hoe mooi de natuur hier is’, zegt boerderijbeheerder Bertus Ruitenbeek. ‘We zijn hier midden in de Randstad. In de zomer ontvangen we veel fietsers, maar ook in andere jaargetijden zien we veel mensen uit de stad. Ze komen hier bijvoorbeeld een paar dagen op de camping staan om te genieten van de rust. Je ziet hier van alles: een torenvalk, aalscholvers, een uil en natuurlijk nu vele weidevogels. Vanuit de nieuw aangelegde observatiehut kun je ze goed spotten. De slangenheuvel, visvijver, de vele slootjes en de piratenbootjes voor kinderen maken dat er voor elk wat wils is. Er komen zelfs mensen uit Schotland hier naartoe om te komen vissen.’

Meer informatie